Uroczysta gala wręczenia Nagrody Honorowej „Świadek Historii”
9 września w Filharmonii Śląskiej w Katowicach odbyła się uroczystość wręczenia Nagrody Honorowej „Świadek Historii”. Nagroda jest przyznawana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. W gronie laureatów znalazły się osoby związane ze śląsko-dąbrowską „Solidarnością”. Są to Ewa Żurawska oraz Michał Luty.
Ewa Żurawska to wieloletnia przewodnicząca „Solidarności” na Uniwersytecie Śląskim. Z „S” związała się już w 1980 roku, gdy została przewodniczącą związku w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Katowicach. Po wprowadzeniu stanu wojennego za działalność związkową została wyrzucona z pracy. Udało jej się zatrudnić w Bibliotece Uniwersytetu Śląskiego. W działalność uczelnianej „S” jest zaangażowana od 1989 roku. Obok spraw pracowniczych poświęciła się dokumentowaniu historii „Solidarności” na Uniwersytecie Śląskim. Dzięki jej staraniom powstała komisja historyczna badająca dokumenty dotyczące historii uczelni w latach 1968 – 1990. Ewa Żurawska jest autorką wielu tekstów dotyczących historii uczelnianej „Solidarności” oraz współautorką dwóch monografii. Publikowała w Gazecie Uniwersyteckiej UŚ oraz w miesięczniku Śląsk.
W gronie tegorocznych laureatów Nagrody Honorowej „Świadek Historii” znalazł się także Michał Luty, działacz opozycji antykomunistycznej. W 1980 roku Michał Luty zakładał „Solidarność” w Instytucie Przemysłu Tworzyw i Farb w Gliwicach, w którym wówczas pracował. Był także współtwórcą Wszechnicy Górnośląskiej działającej na Uniwersytecie Śląskim. W jej ramach od grudnia 1980 roku do wprowadzenia stanu wojennego współorganizował ponad sto spotkań z wybitnymi ludźmi nauki i kultury oraz opozycjonistami.
W 1982 roku Michał Luty został internowany. Więziono go aż do marca 1985 roku. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych był jednym z liderów podziemnej „Solidarności” w województwie katowickim. Po 1989 roku zaangażował się w działalność społeczną, kulturalną i samorządową. Pełnił funkcję wiceprezydenta Katowic. W swojej działalności przyczynił się m.in. do upamiętnienia wielu ważnych postaci związanych ze Śląskiem. Jest także autorem książki pt. „Dziesięć lat w Śląsko-Dąbrowskiej „Solidarności”. Wspomnienia z lat 1980-1990”.
Podczas uroczystej gali w Filharmonii Śląskiej Nagrodę Honorową „Świadek Historii” otrzymał także Marian Gruszka, pomysłodawca i współorganizator Biegu Pamięci Ku Czci Męczenników Stanu Wojennego. Pielgrzymka biegowa w formie sztafety odbywa się corocznie we wrześniu. Wyrusza spod kopalni „Wujek” w Katowicach do grobu bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Warszawie. Po raz pierwszy wystartowała dwadzieścia lat temu. W tym roku katowicki Oddział Instytutu Pamięci Narodowej uhonorował również: Zofię Lamers, działaczkę bielskiej oświatowej „Solidarności”, historyka ks. prof. Jerzego Myszora oraz Boguszowickie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Ślady”.
W wystąpieniu kierowanym do uczestników uroczystości zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski podkreślał, że historia nie jest zamkniętą księgą, że trwa tak długo, jak długo ludzie są gotowi słuchać świadków, szukać prawdy, ocalać dokumenty, przywracać pamięć i przekazywać ją dalej. ‒ „Świadek Historii” to nie tylko ten, który w historii uczestniczył, był naocznym świadkiem wydarzeń i daje świadectwo tego, co widział. To także młodzież, która pamięć i prawdę o naszej historii poniesie w przyszłość. Tak oto „Świadek Historii” łączy pokolenia ‒ powiedział Polejowski
Nagroda Honorowa „Świadek Historii” została ustanowiona przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w 2009 roku. Jest przyznawana instytucjom, organizacjom i osobom fizycznym szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Narodu Polskiego. Laureatów wyłania Kapituła, której przewodniczy prezes Instytutu Pamięci Narodowej. W Katowicach po raz pierwszy nagrodę przyznano w 2020 roku. Od tego czasu uhonorowano nią w sumie 18 osób i instytucji. W ten sposób wyróżniono m.in. Stanisława Płatka, jednego z przywódców strajku w kopalni Wujek w grudniu 1981 roku, wieloletniego przewodniczącego Społecznego Komitetu Pamięci Górników KWK „Wujek” Poległych 16 grudnia 1981 r. Nagrodę otrzymał także Andrzej Rozpłochowski, sygnatariusz Porozumienia Katowickiego, współzałożyciel i prezes Porozumienia Katowickiego 1980 – Stowarzyszenia na Rzecz Pamięci w Katowicach.
aga
źródło foto: IPN Katowice