Niech to nie będzie jedynie wspomnienie, niech stanie się zobowiązaniem
Członkowie śląsko-dąbrowskiej „Solidarności”, reprezentanci krajowych struktur związku z przewodniczącym Komisji Krajowej NSZZ „S” Piotrem Dudą na czele oraz przedstawiciele władz państwowych i samorządowych uczcili dziś 46 rocznicę podpisania Porozumienia Jastrzębskiego. Było on trzecim z czterech porozumień społecznych podpisanych między władzą a strajkującymi robotnikami na przełomie sierpnia i września 1980 roku, które doprowadziły do powstania NSZZ „Solidarność.
Obchody tradycyjnie rozpoczęto uroczystą mszą świętą w kościele „Na Górce”. Nabożeństwu przewodniczył ksiądz Adam Wodarczyk, biskup pomocniczy i wikariusz generalny Archidiecezji Katowickiej. – 46 lat po Porozumieniach Jastrzębskich nie wystarczy pytać, jak było wtedy. Trzeba zapytać: co zrobimy dzisiaj? Jakiej Solidarności potrzebuje Polska roku 2026? Może właśnie solidarności ponad podziałami? Solidarności pokoleń. Solidarności ludzi pracy i pracodawców. Solidarności wielkich miast i małych miejscowości. Solidarności z rodzinami. Solidarności ze słabszymi. Solidarności wobec wyzwań gospodarczych i przemian, które szczególnie tutaj, na Górnym Śląsku, dotykają całych społeczności związanych od pokoleń z przemysłem i górnictwem. Potrzebujemy Solidarności, która nie pyta najpierw: „do którego obozu należysz?”, lecz: „czego potrzebujesz i co możemy zrobić razem?” – mówił w homilii biskup Wodarczyk.
– Niech więc pamięć o wydarzeniach sprzed czterdziestu sześciu lat nie będzie jedynie wspomnieniem wielkiej przeszłości. Niech stanie się zobowiązaniem. Abyśmy byli ludźmi wolnymi, ale odpowiedzialnymi. Ludźmi różniącymi się, ale zdolnymi do wspólnego działania – zaapelował ksiądz biskup.
To zasługa związku
Po mszy uczestnicy obchodów przemaszerowali przed Pomnik Porozumienia Jastrzębskiego przy kopalni Zofiówka (46 lat temu nazywała się Manifest Lipcowy). W trakcie przemówienia pod Pod Pomnikiem Piotr Duda przypomniał, że to właśnie w Jastrzębiu-Zdroju po raz pierwszy wysunięto postulat likwidacji czterobrygadowego systemu pracy. Po raz pierwszy padł też postulat, obniżenia wieku emerytalnego górników dołowych. – Tak też się stało, ale to nie zasługa polityków. To zasługa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, który w 2005 roku przygotował projekt obywatelski ustawy, która pozwala, że górnicy ciężko pracujący mogą przejść na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek, tylko po przepracowaniu odpowiedniej ilości lat pracy – mówił Piotr Duda.
Testament bohaterów
– To była właśnie realizacja postulatów górników z Jastrzębia-Zdroju. Bo postulaty w Szczecinie, w Gdańsku, w Jastrzębiu, a także te w Hucie Katowice, nie były tylko straszakiem na komunistów. To testament tych bohaterów, którzy walczyli w 1980 roku o lepszą Polskę – podkreślił przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. – Dlatego Związek Zawodowy Solidarność, jako depozytariusz osiemdziesiątego roku, stara się na ile może, dostosowując do bieżącej sytuacji, dbać i realizować postulaty naszych bohaterów ze Szczecina, Gdańska, Jastrzębia-Zdroju i Dąbrowy Górniczej – dodał.
Pozorowany dialog
Nawiązując do bieżącej sytuacji przypomniał, że w 1980 nawet komuniści próbowali zachować pozory, że prowadzą dialog społeczny. – Obecna władza nawet się tym nie kryje, że nie chce i nie prowadzi dialogu społecznego. Są tacy ministrowie, którzy nie byli w ogóle na ani jednym posiedzeniu Rady Dialogu Społecznego. 10 września mamy posiedzenie RDS i będziemy rozmawiać na temat budżetu państwa na 2027 rok. Mam nadzieję, że rząd się zreflektuje, że wreszcie pan premier zaszczyci nas swoją obecnością, bo też go nie było od stycznia 2024 roku – mówił Piotr Duda.
Zbierajmy podpisy
Przypomniał też, że „Solidarność” wznowiła zbiórkę podpisów pod obywatelskim wnioskiem o referendum w sprawie Zielonego Ładu. – Władza zwierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej należy do narodu, nie do polityków. I mamy prawo skorzystać z ustawy o referendach z 2003 roku i wypowiedzieć się w tak bardzo ważnej sprawie dla nas, jaką jest polityka klimatyczna Unii Europejskiej i tak zwany Zielony Ład, który niszczy naszą gospodarkę, które tym samym niszczą nasze miejsca pracy. Apeluję do was, zbierajmy podpisy, pokażmy jako Polacy, że potrafimy korzystać z demokracji – podkreślił przewodniczący „S”.
List prezydenta Karola Nawrockiego
– Porozumienie Jastrzębskie stanowiło ważny krok do zwycięstwa nad komunistycznym systemem zniewolenia. Pozostanie ono na zawsze pomnikiem prawości i odwagi rodaków, którzy rzucili wyzwanie władzy zbrodniczej, zdeprawowanej, tłumiącej głos i aspiracje narodu. Jest i będzie przestrogą dla wszystkich, którzy znów chcieliby poddać nas i naszą ojczyznę obcemu wyzyskowi i dyktatowi – napisał liście do uczestników rocznicowych uroczystości w Jastrzębiu-Zdroju prezydent RP Karol Nawrocki. List odczytała Pomnikiem Porozumienia Jastrzębska doradca prezydenta Beata Kempa.
– Jestem przekonany, że właśnie tego uczy nas dzisiaj Jastrzębie, że nie wystarczy upominać się o siebie. Trzeba umieć stanąć także za drugim człowiekiem, za swoją wspólnotą i za Polską. Taką lekcję pozostawili nam uczestnicy tamtego strajku i jest ona aktualna również dla naszego pokolenia. Porozumienie Jastrzębskie zawsze będzie przypominało o drzemiącej w nas sile, czyli o niezłomnym polskim duchu wolności i solidarności – podkreślił w liści prezydent Nawrocki.
Zapisy porozumienia źródłem prawa
Podczas obchodów pod pomnikiem głos zabrał też sygnatariusz Porozumienia Jastrzębskiego Grzegorz Stawski. Wskazał, że w jego ocenie zapisy tego dokumentu są źródłem prawa i tak powinny być traktowane. – Mamy wolne soboty wszystkie, a one wynikają z porozumienia. Została zlikwidowana czterobrygadówka. Ale pojawiają się kolejne problemy. Uważam, że trzeba wszystkie te porozumienia przejrzeć, przeczytać i wyciągnąć z nich wnioski. Może pewne rzeczy, pewne sprawy, które dzisiaj wyglądają tak, jak kopanie się z koniem, może można byłoby próbować załatwić poprzez to, co zostało już zrobione – powiedział Stawski.
Uroczystości zakończyły się złożeniem kwiatów pod Pomnikiem Porozumienia Jastrzębskiego oraz pod tablicą upamiętniającą śp. Tadeusza Jedynaka, jednego z sygnatariuszy tej umowy społecznej.
aga, ny, łk