Jan Jurkiewicz. NZS i „Solidarność”

Janowi Jurkiewiczowi, jednemu z liderów Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, działaczowi „Solidarności” i cenionemu muzealnikowi będzie poświęcone trzecie spotkanie w ramach cyklu pt. 45 lat „Solidarności” Śląsko-Dąbrowskiej – ludzie i struktury. Odbędzie się ono 25 lutego o godz. 14.00 w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach im. Henryka Sławika.

Jan Jurkiewicz urodził się w Gliwicach 30 marca 1957 roku. W latach 1980–1981, będąc studentem czwartego roku historii Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego, zaangażował się w tworzenie struktur Niezależnego Zrzeszenia Studentów na tej uczelni. W kwietniu 1981 roku został wiceprzewodniczącym Komisji Uczelnianej NZS, a podczas listopadowo-grudniowego strajku uczelni wyższych w województwie katowickim kierował protestem jako przewodniczący uczelnianego komitetu strajkowego. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku z grupą ponad dwudziestu studentów wsparł strajk okupacyjny w katowickiej hucie Baildon. Zatrzymany 14 grudnia przebywał kolejno w różnych aresztach, a następnie trafił do ośrodka odosobnienia w Zabrzu-Zaborzu. Stamtąd w marcu 1982 roku wraz z innymi internowanymi przewieziono go do położonego w Bieszczadach ośrodka odosobnienia w Uhercach. Po zwolnieniu w lipcu 1982 roku kontynuował studia na UŚ. Jednocześnie włączył się w działalność podziemną, m.in. współredagował biuletyn studencki „Wyzwolenie” oraz brał udział w kolportażu książek i wydawnictw podziemnych w regionie. Angażował się w działalność niezależną w ramach duszpasterstwa akademickiego przy Katedrze Chrystusa Króla w Katowicach.

Po ukończeniu studiów w 1984 roku Jan Jurkiewicz związał się zawodowo z Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. W maju 1989 roku wstąpił do relegalizowanego właśnie NSZZ „Solidarność” i od tego momentu aż do 2005 roku pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej „S” w tej placówce. Jednocześnie był m.in. członkiem zabrzańskiej Miejskiej Komisji Koordynacyjnej związku oraz Krajowej Sekcji Muzeów i Instytucji Ochrony Zabytków NSZZ „Solidarność” w Warszawie.

W roku 2005 Jan Jurkiewicz objął stanowisko dyrektora Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Placówką kierował przez kolejne cztery lata. Następnie, do 2017 roku, był pełnomocnikiem dyrektora tej placówki, m.in. do spraw naukowych, wystawienniczych i programowych. Od 2007 roku aż do śmierci był redaktorem naczelnym rocznika „Górnik Polski. Zeszyty Naukowe Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu”. Sporą część swoich prac naukowych poświęcił śląsko-dąbrowskiej „Solidarności”.

W 2019 roku za zaangażowanie w działalność niepodległościową prezydent RP Andrzej Duda nadał Janowi Jurkiewiczowi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, wyróżnił go także Krzyżem Wolności i Solidarności.

Jan Jurkiewicz zmarł 31 stycznia 2020 roku w Gliwicach. Pośmiertnie został uhonorowany nagrodą honorową „Świadek Historii” przez katowicki oddział IPN.

Cykl „45 lat „Solidarności” Śląsko-Dąbrowskiej – ludzie i struktury” został zainaugurowany przez katowicki oddział IPN 27 listopada zeszłego roku. Pierwsze spotkanie zostało poświęcone Kazimierzowi Świtoniowi, współzałożycielowi pierwszego komitetu Wolnych Związków Zawodowych, działaczowi „Solidarności”. Bogaterem kolejnego spotkania, które odbyło się 28 stycznia był Andrzej Rozpłochowski,  przywódcy strajku w Hucie Katowice w 1980 roku i sygnatariuszowi Porozumienia Katowickiego.

Partnerami cyklu są śląsko-dąbrowska „Solidarność”, Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” Uniwersytetu Śląskiego oraz Stowarzyszenie Pokolenie.

na podstawie informacji IPN Katowice, oprac. ny
źródło foto: IPN Katowice/ uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności, marzec 2019 roku