Człowiek odważny i nietuzinkowy. Wspomnienie o Tadeuszu Jedynaku
28 kwietnia w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „45 lat „Solidarności ” śląsko-dąbrowskiej – ludzie i struktury”. Jego bohaterem był Tadeusz Jedynak, jeden z przywódców strajku w kopalni Manifest Lipcowy w Jastrzębiu-Zdroju w sierpniu 1980 roku, sygnatariusz Porozumienia Jastrzębskiego, działacz regionalnych i krajowych struktur związku.
W spotkaniu uczestniczyły żona Tadeusza Jedynaka, Maria oraz córka Renata. Był Grzegorz Stawski, jeden z sygnatariuszy Porozumienia Jastrzębskiego i Leszek Waliszewski, przewodniczący Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w 1981 roku.
– Każde ze spotkań tego cyklu poświęcone jest ważnej postaci. Komuś, kto był zaangażowany w działalność związaną z opozycją, czy strukturami regionalnymi „Solidarności”. Dzisiaj przyszedł czas, by powspominać człowieka nietuzinkowego, jednego z liderów śląsko-dąbrowskiej „Solidarności”, czyli Tadeusza Jedynaka. Był postacią o życiorysie, który wystarczyłby kilku osobom – mówił podczas spotkania dr Jarosław Neja, historyk Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach.
Jarosław Józef Szczepański, dziennikarz i publicysta, współredaktor podziemnego pisma „Górnik Polski”, w latach 80-tych dziennikarz Tygodnika Solidarność, był świadkiem negocjacji zapisów Porozumienia Jastrzębskiego. – Tadeusz potrafił w odpowiednim momencie tak zakręcić dyskusją, tak przycisnąć drugą stronę, że godzili się na rzeczy, na które wydawałoby się, nie mogli się zgodzić – wspominał publicysta. Grzegorz Stawski podkreślał, że Tadeusz Jedynak był człowiekiem niezawodnym, konsekwentnym i nieustępliwym. – Miał siłę argumentu, ale potrafił także pokazać argument siły. Nie bał się – podkreślał Stawski.
Podczas spotkania przypomniano, że w Porozumieniu Jastrzębskim znalazł się zapis dotyczący wprowadzenia wolnych sobót i niedziel. Zniesienie systemu czterobrygadowego było wówczas jednym z postulatów zgłoszonych przez strajkujących górników. Wspominano także górnicze strajki, które wybuchły w 1988 roku. Zaczęło się w jastrzębskiej kopalni Manifest Lipcowy. Tadeusz Jedynak przebywał wówczas w Australii, ale na wieść o protestach wrócił do kraju i przyłączył się do górników. Jednym z przywódców tego protestu, podobnie jak w 1980 roku, był Grzegorz Stawski. – Gdy zobaczyłem Tadka na bramie, odetchnąłem. Gdy się pojawił, złapaliśmy drugi oddech. Od tego momentu on wszystkim kierował – opowiadał Stawski.
Tadeusz Jedynak urodził się 16 kwietnia 1949 roku w Niesadnej koło Garwolina. Zmarł 31 maja 2017 roku w Sosnowcu. W niezależną działalność zaangażował się w sierpniu 1980 roku, uczestnicząc w strajku w kopalni Manifest Lipcowy w Jastrzębiu Zdroju. Jako wiceprzewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego przy tej kopalni był jednym z sygnatariuszy Porozumienia Jastrzębskiego podpisanego 3 września 1980 roku.
Od września 1980 roku zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność’. Był m.in. wiceprzewodniczącym Międzyzakładowej Komisji Robotniczej – Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w Jastrzębiu Zdroju, następnie wiceprzewodniczącym Zarządu Regionu Śląska i Zagłębia, członkiem Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność”, delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, zasiadał także we władzach krajowych związku – Prezydium Krajowej Komisji Porozumiewawczej, następnie Komisji Krajowej „Solidarności”.
W stanie wojennym internowany. Od czerwca 1983 roku pozostawał w ukryciu, stając na czele podziemnej Regionalnej Komisji Wykonawczej Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” jako jej przewodniczący, jednocześnie był członkiem Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej związku. Aresztowany w czerwcu 1985 roku w Warszawie, we wrześniu 1986 r. został zwolniony na mocy amnestii, a następnie wszedł w skład jawnej Tymczasowej Rady NSZZ „Solidarność”, miesiąc później został członkiem Tymczasowej Rady NSZZ „Solidarność” Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. W lipcu 1988 roku wyjechał do Australii na zaproszenie tamtejszej Polonii. W 1989 roku był uczestnikiem obrad Okrągłego Stołu.
W wolnej Polsce aktywnie angażował się w działalność społeczną i polityczną, m.in. w 1990 roku był delegatem na II Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, gdzie został wybrany członkiem Komisji Krajowej związku. W 1991 roku zasiadał w prezydium KK. Dwukrotnie, w latach 1991–1993 i 1993–1997, był posłem na Sejm.
Cykl „45 lat „Solidarności” Śląsko-Dąbrowskiej – ludzie i struktury” został zainaugurowany przez katowicki oddział IPN w listopadzie zeszłego roku. Partnerami cyklu są śląsko-dąbrowska „Solidarność”, Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” Uniwersytetu Śląskiego oraz Stowarzyszenie Pokolenie.
aga
źródło foto: IPN o/Katowice/ Krzysztof Łojko